Du er her:

Filtarve, fremmed art. Foto: Hugo.art

Filtarve er en invasiv fremmed art, som utgjør en svært høy risiko for norsk natur. Foto: Hugo.art.

Unngå pøbelplanter i hagen

Ettersøkte og farlege, men ofte vakre. Framande planter kan vera ein stor trussel for norsk natur. Slepp dei laus i naturen, kan dei spreie seg, presse bort sårbare artar og gjere stor skade. Her har vi samla nokon av dei verste "pøblane".

Nokon hageplanter har eit stort spreiingspotensial og kan gjere stor skade når dei endar opp i naturen. Har du nokon av desse plantene i hagen må du vere ekstra påpasseleg så dei ikkje bevegar seg utanfor hagen. Det sikraste er å fjerne dei. Om du ikkje ynskjer dette må du i alle fall la være å dele dei med andre, halde dei under kontroll og unngå å kaste hageavfall i naturen. 

BLI MEDLEM!

Her finn du plantene du kan bruke i staden for pøbelplantene.

 

ImageRynkerose
Rosa rugosa

Svært høg risiko, Framandartslista 2018
Salgsforbod frå 1.1 2016.

Kjenneteikn: Rynkerosa har blomar som kan vere både rosa og kvite, og ein frisk grønfarge på bladverket. Nypene er store og kjøtfulle og piggane sit tett.

Trussel: Rynkerose er ei hardfør rosebusk som spreiar seg lett både via frøa i nypene og ved rotskot. Der den etablerer seg blir det tette tornekratt som fortrenger alt anna.

Kva kan du gjere? Har du rynkerose i hagen bør du prøve å fjerne buskene ved å grave dei opp med rota. Plantedelane må brennast eller leverast til godkjent avfallsmottak. Dei første åra må du sjekke om det kjem nye spirar frå gjenverande rotbitar og fjerne desse.

Les meir om rynkerose


FiltarveImage
Cerastium tomentosum
Svært høg risiko, Framandartslista 2018
Salgsforbod frå 1.1 2016.

Kjenneteikn: Filtarve og Sølvarve er nesten identiske bunndekkande planter med små kvite nellikblomar og sølvfarga, lodne blad. Dei er krypande av vekst og dannar tette matter.

Trussel: Ser uskyldige ut, men spreiar seg raskt med både rotutløparar og frø. På øyene i indre Oslofjord er dei ein alvorleg trussel mot sårbare raudlista artar.

Kva kan du gjere? For å bli kvitt plantene må dei lukast/gravast opp, og planteavfallet kastast i restavfallet eller leverast til godkjent avfallsmottak. Følg opp med å fjerne frøplanter som spirer.  

Les meir om filtarve/sølvarve


ImageGravmyrt
Vinca minor

Svært høg risiko, Framandartslista 2018

Kjenneteikn: Krypande, vintergrøn plante med mørkegrøne, glinsande blad og himmelblå blomar.  

Trussel: Spreiar seg raskt med rotutløparar eller ved dumping av hageavfall. Fortrenger sjeldne og trua artar i naturen. Mellom anna er den ein direkte trussel mot den raudlista arten kvitmure.

Kva kan du gjere? Gartnarar må søke om å få plante ut gravmyrt, men privatpersonar kan kjøpe den over disk på hagesentera. Det bør du ikkje gjere. Har du planta i hagen allereie er det beste å grave den opp med rota. Dette kan vere ein stor jobb ettersom den dannar lange utløperar.

Les meir om gravmyrt


Hagelupin Image
Lupinus polyphyllus  

Svært høg risiko, Framandartslista 2018
Salgsforbod frå 1.1 2016.

Kjenneteikn: Dei høge blomane i mange fargar er eit kjent syn i vegkantar over heile landet.

Trussel: Hagelupin spreiar seg raskt med frø frå hagar, vegkantar og jernbanelinjer der den har blitt sådd. I tillegg til å fortrenge andre artar fører den til auka næringsinnhald i jorda der den etablerer seg. Dette fører til at konkurransesvake artar blir fortrengt av nitrogenkrevjande og meir konkurransesterke artar.

Kva kan du gjere? Hagelupin har frø som kan overleve i 50 år i jorda. Det viktigaste du kan gjere er derfor å hindre dei i å sette frø. Om det ikkje er snakk om store mengder kan dei lukast eller gravast opp. For større areal anbefalast det å slå to gongar i sesongen, før plantene set blomar.  Dette må følgast opp over mange år.

Les meir om hagelupin


ImageTromsøpalme
Heracleum persicum

Svært høg risiko, Framandartslista 2018
Salgsforbod frå 1.1 2016.

Kjenneteikn: Tromsøpalme er ein skjermplante som kan bli opp til fem meter høg, og den største skjermen med kvite blomar kan bli ein halv meter i diameter og blada to meter lange. Til forveksling lik Kjempebjørnekjeks.

Trussel: Tromsøpalme og kjempebjørnekjeks spreier seg raskt og kan danne store bestandar som fortrenger anna vegetasjon. Frø og plantedelar som blir med jord er ein viktig spreiingsmåte. Plantene utviklar stoff som gjer at andre planter har vanskar med å spire på staden. 

Kva kan du gjere? Det er viktig å hindre at planta får laga frø, og at plantedelar blir spreidd. For å bli kvitt planta for godt, er det truleg best å grave opp rota, eventuelt kutte den så langt ned du kjem. Dette må sannsynlegvis gjerast fleire gongar i sesongen og truleg over fleire år.  Både tromsøpalme og kjempebjørnekjeks har ei plantesaft som kan gje kraftige reaksjonar på huda. Ein bør difor bruke verneklede når ein arbeidar med desse plantane.

Les meir om tromsøpalme


RaudhyllImage
Sambucus racemosa

Svært høg risiko, Framandartslista 2018

Kjenneteikn: Raudhyll er ein opptil 4 m høg busk med lys, gråbrun bark. Den får små gulgrøne blomar som i juli blir til klasar av raude bær.

Trussel: Raudhyll var tidlegare vanleg i hagar og har spreidd seg via komposthaugar og fuglemagar. Den kan etablere seg i dei fleste naturtypar og mellom anna forstyrre balansen mellom plantar og fugl.

Kva kan du gjere? Små enkeltbuskar er greie å bli kvitt ved å hakke opp rota, og dei kjem sjeldan igjen. Større buskar er verre, men sager ein dei ned hindrar ein i alle fall at det kjem bær som blir spreidd ukontrollert av fugl. Ein må då forvente at det kjem nye rotskot.

Les meir om raudhyll


ImageKjempespringfrø Impatiens glandulifera
Svært høg risiko, Framandartslista 2018
Salgsforbod frå 1.1 2016.

Kjenneteikn: Kjempespringfrø er eittårig og spirer frå frø om våren, veks bortimot ein meter og får flotte blomar i kvitt, rosa, fiolett og raudt. Etter blomstringa utviklar det seg frøhus som slynger ut frøa når noko kjem borti dei. Ein vassdrope er ofte nok. 

Trussel: Planta kastar sjølv frøa opptil seks meter, og deretter kan dei bli ført med bekkar eller følgje med landbruksmaskiner. Planta likar seg i elveskråningar der den utkonkurrerar fleirårige plantar som geitrams, bringebær og brennesle. Dermed forsvinn også rotnettet som batt elveskråninga om vinteren, og det blir auka sjanse for jordras og erosjon.

Kva kan du gjere? Sidan kjempespringfrø er eittårig, er planta avhengig av å spreie frø for å overleve. Viss ein rykker opp plantene før dei har sett frø, eller slår dei eit par gonger for sommaren, slik at dei ikkje når å lage blomar, vil ein bli kvitt denne planta. Etter tre år er det sannsynlegvis ikkje frø igjen som kan spire.

Les meir om kjempespringfrø


ImageSkogskjegg, Aruncus dioicus
Høg risiko, Framandartslista 2018

Kjenneteikn: Skogskjegg er ein fleirårig urt som blir 1-2 meter høg. Blomane er små og dannar ein stor topp. Dei er kvite hos hannplantane og meir gulaktige hos hoplantane, men blir brune etter ei tid. 

Trussel: Ein del stader ser vi no at skogen og skogkantar blir full av skogskjegg, men planta veks også i kratt og på meir open mark. Denne har verkeleg evne til å spreie seg og utkonkurrere andre planter fullstendig. 

Kva kan du gjere? For å unngå at skogskjegg spreier seg, kan ein klippe ned planta rett etter blomstring, og kaste blomane i restavfallet. Den endelege løysinga er å hakke opp rota. Dei neste åra må ein sjå etter om det spirer frå noko som blei igjen, eller av frø.

Les meir om skogskjegg


ImageKanadagullris Solidago canadensis
Svært høg risiko, Framandartslista 2018
Salsforbod frå 1.1.2016

Kjenneteikn: Kanadagullris er ei høgreist korgplante med mange små, gule blomar og avlange, sagtagga blad. Planta tar ofte heilt overhand, og dannar eit hav av grønt og gult langs vegar, jernbane og i byggeområde.

Trussel: Kanadagullris spreier seg både gjennom krypande jordstengler og gjennom svært spiredyktige frø som fraktast med vinden. Ein enkelt stengel kan produsere opptil 10 000 frø, og planta har ei eksepsjonell evne til å utkonkurrere andre planter.

Kva kan du gjere? Dei som har planta kanadagullris bør ikkje gi vekk denne planta, og helst bør ein fjerne planta frå hagen. Då raskar ein opp røtene, og passar på at det ikkje drysser frø nokon stad.

Les meir om Kanadagullris


 

ImageGravbergknapp Phedimus spurius
Svært høg risiko, Framandartslista 2018
Salsforbod frå 1.1.2016

Kjenneteikn: Gravbergknapp er ei teppedannande sukkulentaktig plante. Farga på blomane varierer frå nesten kvit til rosa og gjerne enda noko mørkare raud.

Trussel: Gravbergknapp breier seg på kalkberg kring Oslofjorden, der den utkonkurrerer fleire sjeldne planter. Planta spreier seg hovudsakeleg ved at plantedelar slår rot, og desse kan bli frakta med både salt- og ferskvatn.

Kva kan du gjere? Ein skal i alle fall vere varsam så ikkje planta tar overhand i hagen. Vil ein bli kvitt gravbergknapp, så kan denne lukast. Men ein må rekne med å luke nokre gonger, og røtene må opp.

Les meir om gravbergknapp

Les meir på Framandartslista 2018, Artsdatabanken 

Vil du gjøre litt mer for å bekjempe fremmede planter?

Bli medlem i Naturvernforbundet!

Fremmede arter er et problem for norsk natur.

Her kan du lese mer om:

BLI MEDLEM!

Nyheter

Rødhyll Sambucus_racemosa_foto Opiola Jerzy CC

Framand art: Raudhyll

25.06.2018

Dei som har levd ei stund kjenner godt til raudhyll Sambucus racemosa frå den tida busken var i bruk i mange hagar. Men det er ei stund sidan, for busken har i mange år vore utsett for mjøldogg, og andre buskar har tatt over. Den gamle raudhyllen blei ofte køyrt bort i skogkanten og kasta. Både dei buskane som står igjen i hagar og dei som har overlevd i komposthaugen i skogkanten får frukter som folk flest vil kalle bær. Slike bær er lokkemat for fuglar som et bær til dei er mette, og så flyg dei bort i skogen. Der blir fuglane verande til bæra har fullført reisa si gjennom fuglemagen og hamnar som fugleskit i buskane. Frøet klarer seg godt, og spirer fint nettopp fordi dei har vore gjennom fuglemagen. Dei blir til nye buskar med meir bær.

P8090066

Framand art: Rynkerose

25.06.2018

Det er fullt mogleg å gle seg over rynkerosa, anten det er synet av ho eller smaken. Men saka har ei hake, eller skal vi seie tornar? Sjølv om rynkerose Rosa rugosa har veldig mange tornar, så er det evna til å spreie seg som er hovudproblemet.

Filtarve Cerastium_tomentosum001 Foto Hugo

Framand art: sølvarve / filtarve

25.06.2018

Både sølvarve Cerastium biebersteinii og filtarve Cerastium tomentosum er på lista over dei plantene som det er forbod mot å importere, selje og plante ut, i følgje «Forskrift om fremmede organismer». Hageeigarar er ikkje hindra frå å byte til seg planta frå andre hageeigarar og så plante ut i eigen hage. Men planta er ikkje ført opp på forbodslista utan grunn, så desse plantene er det best å halde seg unna.

Viser fra 17 til 19 av totalt 19 artikler